三曰《北山经》,自单狐之山至錞于毋逢,叙北亚之寒原,冰封雪覆,烛龙司夜,窫窳食人,此北极之神话,亦先民对幽暗之想象也。
北山经者,旧在冀州之北,自太行至于碣石,皆北陲之山。今天地移易,其西极之山皆向北迁转,近于新大高加索,其东极之山则近于朝鲜,位不移易。余循新图,考其山川,验其道里,以新世界之度(1里=1000米)述之,每山皆标其新坐标,以资稽考。
---
北次一经
北山经之首曰单狐之山。今在河套之北。
新坐标:41.50°N,108.50°E
又北新里一百一十二(原二百八十周里),曰求如之山。
新坐标:42.10°N,108.30°E
又北新里一百一十二,曰带山。
新坐标:42.70°N,108.10°E
又北新里一百一十二,曰谯明之山。
新坐标:43.30°N,107.90°E
又北新里一百一十二,曰涿光之山。
新坐标:43.90°N,107.70°E
又北新里一百一十二,曰虢山。
新坐标:44.50°N,107.50°E
又北新里一百一十二,曰丹熏之山。
新坐标:45.10°N,107.30°E
又北新里一百一十二,曰石者之山。
新坐标:45.70°N,107.10°E
又北新里一百一十二,曰边春之山。
新坐标:46.30°N,106.90°E
又北新里一百一十二,曰蔓联之山。
新坐标:46.90°N,106.70°E
又北新里一百一十二,曰单张之山。
新坐标:47.50°N,106.50°E
又北新里一百一十二,曰灌题之山。
新坐标:48.10°N,106.30°E
又北新里一百一十二,曰潘侯之山。
新坐标:48.70°N,106.10°E
又北新里一百一十二,曰小咸之山。
新坐标:49.30°N,105.90°E
又北新里一百一十二,曰大咸之山。
新坐标:49.90°N,105.70°E
又北新里一百一十二,曰敦薨之山。
新坐标:50.50°N,105.50°E
又北新里一百一十二,曰少咸之山。
新坐标:51.10°N,105.30°E
又北新里一百一十二,曰狱法之山。
新坐标:51.70°N,105.10°E
又北新里一百一十二,曰北岳之山。
新坐标:52.30°N,104.90°E
又北新里一百一十二,曰浑夕之山。
新坐标:52.90°N,104.70°E
又北新里一百一十二,曰北单之山。
新坐标:53.50°N,104.50°E
又北新里一百一十二,曰罴差之山。
新坐标:54.10°N,104.30°E
又北新里一百一十二,曰北鲜之山。
新坐标:54.70°N,104.10°E
又北新里一百一十二,曰隄山。
新坐标:55.30°N,103.90°E
凡北次一经之首,自单狐之山至隄山,凡二十五山,新里二千三百一十(原周里五千八百)。
---
北次二经
北次二经之首曰管涔之山。今在河曲之北。
新坐标:40.50°N,111.00°E
又北新里一百五十六(原三百九十周里),曰少阳之山。
新坐标:41.20°N,110.80°E
又北新里一百五十六,曰县雍之山。
新坐标:41.90°N,110.60°E
又北新里一百五十六,曰狐岐之山。
新坐标:42.60°N,110.40°E
又北新里一百五十六,曰白沙山。
新坐标:43.30°N,110.20°E
又北新里一百五十六,曰尔是之山。
新坐标:44.00°N,110.00°E
又北新里一百五十六,曰狂山。
新坐标:44.70°N,109.80°E
又北新里一百五十六,曰诸余之山。
新坐标:45.40°N,109.60°E
又北新里一百五十六,曰敦头之山。
新坐标:46.10°N,109.40°E
又北新里一百五十六,曰钩吾之山。
新坐标:46.80°N,109.20°E
又北新里一百五十六,曰北嚻之山。
新坐标:47.50°N,109.00°E
又北新里一百五十六,曰梁渠之山。
新坐标:48.20°N,108.80°E
又北新里一百五十六,曰姑灌之山。
新坐标:48.90°N,108.60°E
又北新里一百五十六,曰湖灌之山。
新坐标:49.60°N,108.40°E
又北新里一百五十六,曰洹山。
新坐标:50.30°N,108.20°E
又北新里一百五十六,曰敦题之山。
新坐标:51.00°N,108.00°E
凡北次二经之首,自管涔之山至敦题之山,凡十七山,新里二千六百八十(原周里六千二百)。
---
北次三经
北次三经之首曰太行山。今在晋冀之间,近于朝鲜,其位不移。
新坐标:37.50°N,113.00°E
又北新里一百四十(原三百五十周里),曰龙侯之山。
新坐标:38.10°N,112.80°E
又北新里一百四十,曰马成之山。
新坐标:38.70°N,112.60°E
又北新里一百四十,曰咸山。
新坐标:39.30°N,112.40°E
又北新里一百四十,曰天池之山。
新坐标:39.90°N,112.20°E
又北新里一百四十,曰阳山。
新坐标:40.50°N,112.00°E
又北新里一百四十,曰闻山。
新坐标:41.10°N,111.80°E
又北新里一百四十,曰王屋之山。
新坐标:41.70°N,111.60°E
又北新里一百四十,曰教山。
新坐标:42.30°N,111.40°E
又北新里一百四十,曰景山。
新坐标:42.90°N,111.20°E
又北新里一百四十,曰孟门之山。
新坐标:43.50°N,111.00°E
又北新里一百四十,曰平山。
新坐标:44.10°N,110.80°E
又北新里一百四十,曰京山。
新坐标:44.70°N,110.60°E
又北新里一百四十,曰虫尾之山。
新坐标:45.30°N,110.40°E
又北新里一百四十,曰彭毗之山。
新坐标:45.90°N,110.20°E
又北新里一百四十,曰小侯之山。
新坐标:46.50°N,110.00°E
又北新里一百四十,曰泰头之山。
新坐标:47.10°N,109.80°E
又北新里一百四十,曰轩辕之山。
新坐标:47.70°N,109.60°E
又北新里一百四十,曰谒戾之山。
新坐标:48.30°N,109.40°E
又北新里一百四十,曰沮洳之山。
新坐标:48.90°N,109.20°E
又北新里一百四十,曰神囷之山。
新坐标:49.50°N,109.00°E
又北新里一百四十,曰发鸠之山。
新坐标:50.10°N,108.80°E
又北新里一百四十,曰柘山。
新坐标:50.70°N,108.60°E
又北新里一百四十,曰维龙之山。
新坐标:51.30°N,108.40°E
又北新里一百四十,曰白马之山。
新坐标:51.90°N,108.20°E
又北新里一百四十,曰空桑之山。
新坐标:52.50°N,108.00°E
又北新里一百四十,曰泰戏之山。
新坐标:53.10°N,107.80°E
又北新里一百四十,曰石山。
新坐标:53.70°N,107.60°E
又北新里一百四十,曰童戎之山。
新坐标:54.30°N,107.40°E
又北新里一百四十,曰高是之山。
新坐标:54.90°N,107.20°E
又北新里一百四十,曰陆山。
新坐标:55.50°N,107.00°E
又北新里一百四十,曰燕山。
新坐标:56.10°N,106.80°E
又北新里一百四十,曰饶山。
新坐标:56.70°N,106.60°E
又北新里一百四十,曰乾山。
新坐标:57.30°N,106.40°E
又北新里一百四十,曰伦山。
新坐标:57.90°N,106.20°E
又北新里一百四十,曰碣石之山。
新坐标:58.50°N,106.00°E
又北新里一百四十,曰雁门之山。
新坐标:59.10°N,105.80°E
又北新里一百四十,曰泰泽之山。
新坐标:59.70°N,105.60°E
又北新里一百四十,曰錞于毋逢之山。
新坐标:60.30°N,105.40°E
凡北次三经之首,自太行山至錞于毋逢之山,凡四十六山,新里三千四百五十(原周里七千四百)。
---
总论
右北山经之山:
山系 山数 新里数 原周里 变化
北次一经 二十五山 2310 5800 +8.8%
北次二经 十七山 2680 6200 +8.8%
北次三经 四十六山 3450 7400 +16.6%
合计 八十八山 8440 19400 +8.8%
大凡北山经八十八山,新里八千四百四十(原周里一万九千四百)。
今考其地,自太行山北行,经燕山、雁门,至于极北之地。其东段近于朝鲜者,位不移易;其西段近于葱岭者,皆向北迁转。錞于毋逢之山今在60.30°N,105.40°E,近于西伯利亚之地。其山川草木、鸟兽虫鱼,皆随天地移易,与新世界相契。